Y Celfyddydau

Wedi’i geni yn Abertawe a’i haddysgu yn Ysgol Uwchradd Caerdydd, Joanna Susan Penberthy oedd y fenyw gyntaf i ddod yn esgob yn yr Eglwys yng Nghymru. Cafodd ei gorseddu yn Eglwys Gadeiriol Tyddewi ar 11 Chwefror 2017. Bu Penberthy yn Rheithor yn esgobaeth Abertawe ac Aberhonddu, ac yn ddiacones ac yn offeiriad yn esgobaethau Llandaf, Llanelwy a Thyddewi.

Yn enedigol o Gaerdydd, mae Gillian Clarke wedi cyhoeddi gwaith fel bardd a dramodydd. Mae’n gyn olygydd ar The Anglo-Welsh Review ac ar hyn o bryd hi yw llywydd canolfan ysgrifennu Tŷ Newydd. Roedd hefyd yn un o’r rhai a sefydlodd y ganolfan yn 1990. Mae myfyrwyr TGAU a Safon Uwch ledled Prydain yn astudio ei barddoniaeth. Ymhlith y gwobrau y mae wedi’u hennill mae Gwobr Glyndŵr am Gyfraniad Eithriadol i’r Celfyddydau yng Nghymru (1999), Bardd Cenedlaethol Cymru (2008), yr ail berson o Gymru i ennill Medal Aur y Frenhines am Farddoniaeth (2010) a Gwobr Farddoniaeth Cymdeithas Wilfred Owen (2012).

Ganwyd Eirwen Gwynn yn Lerpwl i rieni o Gymry. Roedd yn genedlaetholwraig ac yn awdur. Enillodd PhD mewn Crisialeg Pelydr-X, a bu’n dysgu ac yn darlithio am wyddoniaeth. Ysgrifennodd sawl llyfr a chyhoeddi dros 1,000 o erthyglau mewn cyhoeddiadau megis y Scientist, y New Scientist, yr Observer a’r Scientific American. Yn 2006, enillodd Eirwen Fedal Gwyddoniaeth a Thechnoleg yr Eisteddfod Genedlaethol a daeth yn aelod anrhydeddus o Orsedd y Beirdd.