Y Celfyddydau

Illustration of Dorothy Rees by Molly Allen

Dorothy Rees

Iaith Cymraeg & Cadwraeth Ddiwylliannol Y Celfyddydau

Yn enedigol o’r Barri, roedd Dorothy’n athrawes yn ne Cymru, yn aelod o Gyngor Bwrdeistref y Barri, ac yn henadur Cyngor Sir Morgannwg. Yn etholiad cyffredinol 1950, cafodd ei hethol yn AS dros etholaeth y Barri. Yn y Senedd, bu’n Ysgrifennydd Preifat Seneddol i Edith Summerskill, y Gweinidog Yswiriant Gwladol. Bu’n aelod o’r pwyllgor cynghori cenedlaethol ar Yswiriant Gwladol, Cyd-bwyllgor Addysg Cymru a Bwrdd Ysbytai Hyfforddi Cymru, a chafodd CBE yn 1964, a DBE yn 1975.

Illustration of Dilys Price by Molly Allen

Dilys Price

Iaith Cymraeg & Cadwraeth Ddiwylliannol Y Celfyddydau

Athrawes wedi ymddeol sy’n byw yng Nghaerdydd yw Dilys Price, sydd bellach yn cael ei hadnabod fel “Daredevil Dilys”, a wnaeth ei naid gyntaf â pharasiwt yn 54 mlwydd oed. Mae bellach wedi cwblhau dros 1,139 o neidiau gan godi degau o filoedd o bunnoedd i achosion da, ac mae’n dal Record Byd Guinness ar hyn o bryd fel yr Awyr-blymwraig Hynaf yn y Byd. Tra oedd yn athrawes, bu’n gweithio gydag ysgolion arbenigol i helpu plant mewn cadeiriau olwyn i gymryd rhan mewn gweithgareddau chwaraeon a dawns, ac yn 1996, fe sefydlodd Touch Trust yn ei chegin yng Nghaerdydd. Tyfodd yr ymddiriedolaeth yn fuan iawn yn ganolfan nodedig ar gyfer addysg symud (sef ‘therapi cyffwrdd’) i bobl ag awtistiaeth, dementia ac anableddau dwys.

Illustration of Cheryl Beer by Molly Allen

Cheryl Beer

Y Celfyddydau

Mae Cheryl Beer yn Ganwr / Cyfansoddwr Caneuon, Awdur ac Artist Cyfryngau Creadigol gwobrwyog. Mae hi wedi treulio ei gyrfa yn ddiflino yn arloesi buddion y Celfyddydau ac Iechyd, gan weithio gyda miloedd o bobl o bob cefndir yng Nghymru, India, Affrica a Belarus, i sicrhau newid cymdeithasol i’r rhai mwyaf anghenus.

Cheryl yw Sylfaenydd a Chyfarwyddwr Sound Memories, sioe Radio Dementia-Gyfeillgar ac ers bod â nam ar ei chlyw yn 2017, mae wedi bod yn treialu effaith Ymwybyddiaeth Ofalgar a’r Celfyddydau, ar ôl recordio cyfres o albymau Myfyrdod, yn ogystal â chynhyrchu sioe Radio yn ymwneud â’r Ysbryd Dynol a Lles. Wedi’i disgrifio fel ‘bod ar ei gorau yng nghanol pobl’, mae hi’n gyfuniad unigryw o artist ac academydd. Cheryl oedd Cyfarwyddwr Creadigol a sylfaenydd yr Ŵyl Gerddoriaeth i Fenywod fwyaf yn Ewrop, wedi’i lleoli yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru ac mae wedi helpu cannoedd o artistiaid sydd bellach yn adnabyddus, i lansio eu gyrfaoedd.

Cyhoeddwyd ei hymchwil stori bywyd mewn cyfnodolyn rhyngwladol Storytelling Self & Society ac enillodd ei llyfrau straeon gyda phobl ifanc Wobrau Rhagoriaeth Ieuenctid gan Lywodraeth Cymru. Nodwyd ei gwaith Ymwybyddiaeth Ofalgar ym maes Iechyd Meddwl fel Arfer Gorau yng Nghynhadledd Ryngwladol Iechyd Meddwl Prifysgol Caergrawnt, enillodd Wobr Gofal Genedlaethol AUR am ei Phrosiectau Cyfryngau Creadigol gyda phobl Hŷn ac yn fwyaf diweddar, Cyflawniad Eithriadol yn y Cyfryngau Creadigol a gwobr Cyfraniad Sylweddol i’r Celfyddydau. Heb os, mae’n ysbrydoliaeth.

Illustration of Charlotte Church by Molly Allen

Charlotte Church

Y Celfyddydau

Yn enedigol o Gaerdydd, cafodd Charlotte Maria Church ei chyfle cerddorol mawr cyntaf yn 11 mlwydd oed pan ganodd gân Andrew Lloyd Webber ‘Pie Jesu’ dros y ffôn ar This Morning yn 1997. Pan wnaeth ei halbwm cyntaf, Voice of an Angel, hi oedd yr artist ieuengaf i fod ag albwm rhif un yn siartiau cerddoriaeth croes-glasurol Prydain. Yn ystod ei gyrfa gerddorol enillodd sawl gwobr a chynhyrchu chwe albwm. Ymddangosodd ar y teledu hefyd, ac yn fwy diweddar mae wedi bod yn gwneud gwaith ymgyrchu gwleidyddol.

100 Welsh Women illustrations by Molly Allen