Addysg

Roedd Winifred Coombe-Tennant yn aelod blaenllaw o’r ymgyrch dros roi’r bleidlais i fenywod yn ne Cymru, a daeth yn Llywydd Cymdeithas Pleidlais i Fenywod Castell-nedd ac yn Gyfarwyddwraig Gwasanaeth Cenedlaethol Cymru yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. O ran ei gwleidyddiaeth, bu’n ymgyrchu dros y Blaid Ryddfrydol a hi oedd y fenyw gyntaf i fod yn aelod o ddirprwyaeth Prydain yng Ngenefa yn 1922.

Yn enedigol o Ferthyr Tudful, helpodd Ursula Masson i sefydlu Honno, Gwasg Menywod Cymru, i ailargraffu gweithiau menywod o Gymru o’r 19eg a’r 20fed ganrif a oedd wedi mynd yn angof. Bu hefyd yn gweithio fel newyddiadurwraig yn ne Cymru ac yna yn Awstralia, cyn dod adref i ddysgu oedolion yn Abertawe a darlithio mewn hanes ym Mhrifysgol Morgannwg. Roedd yn un o gyd-sylfaenwyr Archif Menywod Cymru yn 1998, a hyrwyddodd gyfres o Sioeau Teithiol ar Hanes Menywod Cymru, lle’r oedd pobl yn dod â deunydd ynglŷn â hanes cymdeithasol bywydau menywod. Hi hefyd sefydlodd adran Astudiaethau Rhywedd Prifysgol Morgannwg, a golygodd ddau lyfr yng nghyfres Clasuron Honno: Elizabeth Andrews, A Woman’s Work is Never Done (2006) a The Very Salt of Life: Welsh Women’s Political Writings from Chartism to Suffrage (2007).

Ganwyd Florence Rose Davies yng Nghaerdydd ac yn ogystal â gweithio fel athrawes, roedd yn ffeminydd rhonc ac yn ymgyrchydd brwd dros y Blaid Lafur. Cafodd ei hethol yn swyddog lleol ac roedd yn un o’r menywod mwyaf blaenllaw yn y Blaid Lafur Annibynnol.

Cafodd Mavis Mainwaring ei magu yn Llansawel, ac mae’n adnabyddus fel cyflwynydd rhaglenni fel Afternoon Plus a Mavis On Four. Mae wedi cyfweld enwogion megis Elizabeth Taylor, David Bowie a Dudley Moore. Mae wedi cyflwyno sawl rhaglen radio gan gynnwys Woman’s Hour ac wedi cyhoeddi nifer o lyfrau. Hi oedd colofnydd gofidiau cylchgrawn The Oldie tan 2014.