Gwyddoniaeth, Addysg & 3ydd Sector

Wedi’i geni yn Llanelli a’i haddysgu yn Ysgol Ramadeg y Merched Pen-y-bont ar Ogwr, Nicola Davies oedd y Gymraes gyntaf i’w phenodi’n Gwnsler y Frenhines yn 1992, yn 39 mlwydd oed. Hi yw’r CF uchaf sy’n amddiffyn achosion meddygol yn y DU, a hi gynrychiolodd Harold Shipman yn ei dreial yn 2000. Mae hefyd wedi cymryd rhan mewn nifer o achosion cyfreithiol uchel eu proffil eraill megis yr ymchwiliad i BSE a honiadau o gam-drin plant mewn cartrefi gofal yng ngogledd Cymru.

Yn enedigol o Lansamlet, lle y priododd ei gŵr, y contractwr glo Robert Thomas, yn ddiweddarach, mae Lucy Thomas yn cael ei hadnabod ers tro fel ‘mam y fasnach glo-stêm yng Nghymru’. Yn ôl pob sôn byddai llwythi o lo yn cael eu cludo i Lundain o hewl y teulu Thomas, y daeth Lucy’n gyfrifol amdani ar ôl i’w gŵr farw. Bu Thomas a’i mab William yn gweithio’r glo o dan fferm gyfagos y Graig yn ddiweddarach, ac mae’r hanesydd o Ferthyr Charles Wilkins yn rhoi disgrifiad canmoliaethus o’i bywyd yn 1888, gan ei disgrifio fel menyw fusnes ffraeth a galluog. Bu farw o dwymyn teiffoid ym Merthyr Tudful yn 1847, gan adael bron i hanner cant o dai a bythynnod rhydd-ddaliadol a lesddaliadol i’w phlant.

Penodwyd Linda Tomos yn Llyfrgellydd Cenedlaethol a Phrif Weithredwraig Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth yn 2015. Yn ei gyrfa hyd yma, mae wedi bod yn Gadeirydd Cyngor Llyfrgelloedd a Gwasanaethau Gwybodaeth Cymru ac yn gyfarwyddwraig Is-adran Amgueddfeydd, Archifau a Llyfrgelloedd Llywodraeth Cymru, ac mae wedi sefydlu nifer o wasanaethau hanfodol i fyd addysg, gan gynnwys casgliad Astudiaethau Cymreig Coleg Llyfrgellyddiaeth Cymru, a’r system electronig gyntaf yn y wlad i roi gwybodaeth am yrfaoedd.