Twymder Cymdeithasol & Gweithrediad

Illustration of Rabab Ghazoul by Molly Allen

Rabab Ghazoul

Cydraddoldeb Hil Twymder Cymdeithasol & Gweithrediad

Yn enedigol o Mosul, Irac, mae Rabab Ghazoul yn arlunydd, curadur, arweinydd diwylliannol a chyfarwyddwr / sylfaenydd y sefydliad Gentle / Radical o Gaerdydd. Gan weithio am dros 20 mlynedd ar groesffyrdd celf, diwylliant, cydraddoldebau a chyfiawnder cymdeithasol, mae Rabab wedi hyrwyddo dadleuon beirniadol ar ddidueddoldeb, pŵer a braint yng Nghymru a sut y gall y rhain lywio modelu newid radical yng nghyd-destun cenhedloedd bach. Gan weithio gyda chymunedau amrywiol ers dros ddau ddegawd, menywod BAME yn benodol, mae Rabab wedi bod yn llais cyson wrth herio diwylliant ffitio’r blwch a chyfyngiadau polisïau amrywiaeth a chynhwysiant sydd yn rhy aml o lawer yn symbylu grwpiau ar yr ymylon ac yn gwneud gwaharddiadau hanesyddol yn fythol barhaus.

Roedd Rabab yn un o bum artist i gynrychioli Irac ym Mhafiliwn Irac yn Biennale Fenis 2015, ac fel artist mae wedi cyfrannu’n eang ledled Cymru at arfer diwylliannol wedi’i seilio ar ymagweddau cymdeithasol at gelf weledol / gyfoes, a’i ffocws ar ganoli cymunedau, lleisiau ymylol, a naratifau heb eu hadrodd.

Yn 2004 sefydlodd y Gentle / Radical Film Club, prosiect ffilm cymunedol sydd wedi’i neilltuo’n benodol i gynulleidfaoedd lleiafrifoedd ethnig. Fel cyfarwyddwr Gentle / Radical, y sefydliad a sefydlodd yn 2016, mae hi’n goruchwylio prosiectau diwylliannol sy’n cynnwys ymarferwyr cenedlaethol a rhyngwladol mewn rhaglenni sy’n mynd i’r afael â phŵer y celfyddydau, gwaith cyfiawnder cymdeithasol a gwneud yn iawn, newid yn yr hinsawdd, ffydd ac arweinyddiaeth, ac ail-fframio mynediad, tegwch a chynhwysiant. Fel Bwdhaidd gweithredol am 25 mlynedd, mae hi hefyd yn arwain rhwydwaith rhyng-ffydd sy’n canolbwyntio ar y cysylltiadau rhwng ysbrydoliaethau cyfoes radical, cyfiawnder cymdeithasol, ac adfywio cymunedol.

Illustration of Norena Shopland by Molly Allen

Norena Shopland

Hawliau LGBTQ+ & Cynrychiolaeth Twymder Cymdeithasol & Gweithrediad

Yn wreiddiol o Gaerdydd, mae gan Norena Shopland radd meistr mewn astudiaethau treftadaeth. Mae hi wedi gweithio i’r Amgueddfa Brydeinig, Amgueddfeydd Cenedlaethol yr Alban ac Amgueddfa Llundain ymhlith sefydliadau treftadaeth blaenllaw. Bellach yn arbenigo mewn ymchwilio, recordio a hyrwyddo LGBT +, hanes menywod a Chymru mae hi’n gyfrifol am nifer o brosiectau arloesol; gan gynnwys y prosiect cyntaf yng Nghymru i edrych ar roi cyfeiriadedd rhyw a hunaniaeth rhywedd yn hanes Cymru, a wnaeth arwain at Balchder Cymru, yr arddangosfa gyntaf yn canolbwyntio’n gyfan gwbl ar bobl, cynghreiriaid a digwyddiadau LGBT + y wlad hon.

Hi oedd yn rheoli Gender Fluidity, y prosiect trawsryweddol cyntaf a ariannwyd yng Nghymru a threfnodd i Gillian Clarke ysgrifennu’r gerdd gyntaf (a’r unig un o hyd) yn y byd gan fardd Cenedlaethol yn dathlu pobl LGBT + eu gwlad. Ei llyfr Forbidden Lives: LGBT stories from Wales yw’r gwaith cwbl hanesyddol cyntaf ar gyfeiriadedd rhyw a hunaniaeth rhywedd Cymru. Mae Norena yn darlithio’n helaeth ac mae ei gwaith wedi ymddangos yn y wasg, radio, a theledu. Ar hyn o bryd mae hi’n gweithio gydag amgueddfa Big Pit ar yr arddangosfa gyntaf o ferched sy’n lowyr yng Nghymru, gydag Amgueddfa Glannau Abertawe ar arddangosfa o fathodynnau botwm Cymru, a Race Council Cymru ar eu prosiect Cyllido Loteri Treftadaeth Windrush Cymru yn cofnodi bywydau pobl Affro-Caribïaidd yng Nghymru.

Mae ei llyfrau The Curious Case of the Eisteddfod Baton yn dathlu canu corawl Cymru a chloddio aur Cymru ac mae The Veronal Mystery yn archwilio trosedd hoyw bywyd go iawn. Ymhlith y gweithiau sydd i ddod mae llyfr am hanes menywod sy’n trawswisgo.

Illustration of Nicole Davies by Molly Allen

Nicole Davies

Gwyddoniaeth, Addysg & 3ydd Sector Twymder Cymdeithasol & Gweithrediad

Wedi’i geni yn Llanelli a’i haddysgu yn Ysgol Ramadeg y Merched Pen-y-bont ar Ogwr, Nicola Davies oedd y Gymraes gyntaf i’w phenodi’n Gwnsler y Frenhines yn 1992, yn 39 mlwydd oed. Hi yw’r CF uchaf sy’n amddiffyn achosion meddygol yn y DU, a hi gynrychiolodd Harold Shipman yn ei dreial yn 2000. Mae hefyd wedi cymryd rhan mewn nifer o achosion cyfreithiol uchel eu proffil eraill megis yr ymchwiliad i BSE a honiadau o gam-drin plant mewn cartrefi gofal yng ngogledd Cymru.

Illustration of Megan Lloyd George by Molly Allen

Megan Lloyd George

Gwleidyddiaeth & Gwasanaethau Cyhoeddus Twymder Cymdeithasol & Gweithrediad

Yn enedigol o Sir Gaernarfon, Megan Lloyd-George oedd y fenyw gyntaf i’w hethol yn AS yng Nghymru. Bu’n Ddirprwy Arweinydd y Blaid Ryddfrydol cyn dod yn AS Llafur yn ddiweddarach. Roedd yn aelod blaenllaw o’r pwyllgor answyddogol amhleidiol a ymgyrchai dros hawliau menywod a chyflogau cyfartal. Yn Gymraes i’r carn, daeth yn aelod o Orsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol 1935. Hi hefyd oedd y fenyw gyntaf i ddod yn aelod o gomisiynwyr eglwysig Cymru yn 1942.

Illustration of Menna Gallie by Molly Allen

Menna Gallie

Twymder Cymdeithasol & Gweithrediad Y Celfyddydau

Ganwyd y nofelydd Menna Gallie yn Ystradgynlais, yng Nghwm Tawe.

Yn aml yn cael ei disgrifio fel y “Dylan Thomas” benywaidd, mae Menna yn cael ei hystyried yn un o brif awduron benywaidd Cymru yn yr 20fed ganrif yn y Saesneg. Wedi’i chanmol gan Eleanor Roosevelt, mae ei gwaith bob amser wedi bod yn boblogaidd yn America ac roedd ei nofel gyntaf Strike for a Kingdom, ym 1959, yn ail am y wobr fawreddog Gold Dagger.

Ar ôl mynychu Prifysgol Abertawe, aeth ymlaen i fyw yng Ngogledd Iwerddon lle cafodd ei phrofiadau eu crisialu yn ei nofel You’re Welcome to Ulster, un o’r darnau cyntaf o ffuglen a ysgrifennwyd am Yr Helyntion yng Ngogledd Iwerddon a chyfrif prin gan fenyw.

Roedd Menna yn siaradwr Cymraeg iaith gyntaf, a chyfieithodd hefyd Un Nos Ola Leuad gan Caradog Pritchard i’r Saesneg, o dan y teitl Full Moon ym 1973. Roedd Menna hefyd yn siaradwr cyhoeddus a darlledwr poblogaidd ar gyfer BBC Cymru a Gogledd Iwerddon, yn enwog am ei barn gref ar fywyd yng Nghymru, cydraddoldeb rhyw, gwleidyddiaeth a llenyddiaeth; roedd eu difrifoldeb bob amser yn cael ei lefeinio gan atgofion personol a straeon ffraeth.

Gyda thwf y diddordeb yn ysgrifennu menywod, mae pedair o nofelau Menna wedi cael eu hailgyhoeddi yn ddiweddar, gyda’i henw da fel llais llenyddol unigryw a gwreiddiol wedi’i diogelu.

Illustration of Mary Wynne Warner by Molly Allen

Mary Wynne Warner

Addysg Twymder Cymdeithasol & Gweithrediad Y Celfyddydau

Wedi’i geni yn Sir Gaerfyrddin a’i magu yn Llanymddyfri, enillodd Mary Wynne Davies ysgoloriaeth i astudio mathemateg yn Rhydychen yn 1950, ac enillodd ddoethuriaeth yn ddiweddarach ym Mhrifysgol Warsaw. Ym maes topoleg niwlog, roedd yn cael ei chydnabod yn un o’r arbenigwyr rhyngwladol pennaf. Bu’n dysgu ac yn ymchwilio yn Beijing, Rangoon a Kuala Lumpur, cyn dychwelyd i Loegr i ddysgu ac ymchwilio ym Mhrifysgol y Ddinas, Llundain yn yr 1970au, lle y daeth yn athro yn 1996, ddwy flynedd cyn ei marwolaeth.

100 Welsh Women illustrations by Molly Allen