Cydraddoldeb Hil

Mae Uzo Iwobi yn Gyfreithiwr a anwyd yn Nigeria, sydd wedi gwneud cyfraniadau sylweddol i gymunedau BAME Cymru.

Gan sefydlu’r Ganolfan Gymunedol Affricanaidd gyntaf un yn y wlad a sefydlu Race Council Cymru, corff ymbarél sy’n herio anghydraddoldebau hiliol yng Nghymru, dyfarnwyd OBE i Uzo am ei chyfraniadau i gysylltiadau hiliol cymunedol a Chymunedau De Cymru.

Mae hi wedi cael llawer o swyddi arwain ar hil, gan gynnwys gwasanaethu fel Comisiynydd Cydraddoldeb Hiliol y DU. Gweithiodd fel cynghorydd strategol i Dîm Amrywiaeth Cenedlaethol yr Heddlu, y Swyddfa Gartref ac Awdurdod yr Heddlu (APA) ac mae wedi bod yn aelod o fwrdd y Groes Goch Brydeinig, Coleg yr Iwerydd ac elusennau eraill fel BAWSO.

Yn fwy diweddar, penodwyd Uzo yn Gadeirydd Rhyngwladol Amrywiaeth yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru ac yn gydlynydd ar gyfer Cymdeithas Frenhinol Cymanwlad Cymru.

Mae Uzo wedi derbyn gwobrau gan y Prif Weinidog, Comisiwn Cenedlaethol y Merched, Menyw y Flwyddyn Abertawe (2006), Gwobr Cyflawniad Oes gan Gymdeithas Genedlaethol Cymunedau Nigeria (NANC -UK); mae cydnabyddiaeth o gyflawniad rhagorol mewn gwaith cymunedol yng Nghymru wedi cydnabod Gwobr Menyw y Flwyddyn Bae Abertawe (Cyflawniad Cymunedol) 2006 iddi; yn Gymrawd Anrhydeddus ym Mhrifysgol Cymru’r Drindod St David (UWTSD). Enwyd Uzo ar restr 100 o Affricaniaid Du, Gwych a Chymraeg gan Wales Online a Chomisiynydd i’r Comisiwn Canmlwyddiant.

Ar hyn o bryd mae Uzo yn gwasanaethu fel y fenyw ddu gyntaf o Affrica i gael ei phenodi’n Gynghorydd Polisi Arbenigol ar Gydraddoldebau i Lywodraeth Cymru.

Yn enedigol o Mosul, Irac, mae Rabab Ghazoul yn arlunydd, curadur, arweinydd diwylliannol a chyfarwyddwr / sylfaenydd y sefydliad Gentle / Radical o Gaerdydd. Gan weithio am dros 20 mlynedd ar groesffyrdd celf, diwylliant, cydraddoldebau a chyfiawnder cymdeithasol, mae Rabab wedi hyrwyddo dadleuon beirniadol ar ddidueddoldeb, pŵer a braint yng Nghymru a sut y gall y rhain lywio modelu newid radical yng nghyd-destun cenhedloedd bach. Gan weithio gyda chymunedau amrywiol ers dros ddau ddegawd, menywod BAME yn benodol, mae Rabab wedi bod yn llais cyson wrth herio diwylliant ffitio’r blwch a chyfyngiadau polisïau amrywiaeth a chynhwysiant sydd yn rhy aml o lawer yn symbylu grwpiau ar yr ymylon ac yn gwneud gwaharddiadau hanesyddol yn fythol barhaus.

Roedd Rabab yn un o bum artist i gynrychioli Irac ym Mhafiliwn Irac yn Biennale Fenis 2015, ac fel artist mae wedi cyfrannu’n eang ledled Cymru at arfer diwylliannol wedi’i seilio ar ymagweddau cymdeithasol at gelf weledol / gyfoes, a’i ffocws ar ganoli cymunedau, lleisiau ymylol, a naratifau heb eu hadrodd.

Yn 2004 sefydlodd y Gentle / Radical Film Club, prosiect ffilm cymunedol sydd wedi’i neilltuo’n benodol i gynulleidfaoedd lleiafrifoedd ethnig. Fel cyfarwyddwr Gentle / Radical, y sefydliad a sefydlodd yn 2016, mae hi’n goruchwylio prosiectau diwylliannol sy’n cynnwys ymarferwyr cenedlaethol a rhyngwladol mewn rhaglenni sy’n mynd i’r afael â phŵer y celfyddydau, gwaith cyfiawnder cymdeithasol a gwneud yn iawn, newid yn yr hinsawdd, ffydd ac arweinyddiaeth, ac ail-fframio mynediad, tegwch a chynhwysiant. Fel Bwdhaidd gweithredol am 25 mlynedd, mae hi hefyd yn arwain rhwydwaith rhyng-ffydd sy’n canolbwyntio ar y cysylltiadau rhwng ysbrydoliaethau cyfoes radical, cyfiawnder cymdeithasol, ac adfywio cymunedol.

Ganwyd yn India a symudodd i’r DU yn 19 oed fel gwraig tŷ. Astudiodd Meena Upadhyaya
Radd Meistr yng Nghaeredin ar ôl cael ei hannog i astudio gan ei gŵr, yna, cwblhaodd ddoethuriaeth mewn meddygaeth atgenhedlu. Yn ddiweddarach, fe ddatblygodd ei gyrfa fel gweddw ar ôl i’w gŵr farw’n ifanc, yn ei dridegau. Wedi’i lleoli yng Nghaerdydd am flynyddoedd lawer, mae Upadhyaya wedi treulio ei gyrfa yn canolbwyntio ar anhwylderau genetig, gan ddatblygu profion arloesol i gynorthwyo yn y diagnosis o dros 20 o glefydau genetig. Fel sylfaenydd Welsh Asian Women Achievement Awards a’r Ethnic Minority Women in Welsh Healthcare, derbyniodd OBE yn 2016 am “wasanaethau i eneteg feddygol a chymuned Asiaidd Cymru”. Etholwyd hi yn Gymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru yn 2018.

Yr Athro Kamila Hawthorne, meddyg teulu academaidd ers 30 mlynedd (25 mlynedd yn Ne Cymru), yw Pennaeth Dros Dro’r Rhaglen Meddygaeth Mynediad i Raddedigion ym Mhrifysgol Abertawe, gyda hanes hir o ddatblygu addysg feddygol arloesol i fyfyrwyr meddygol a meddygon ifanc dan hyfforddiant.

Fel cyn Is-gadeirydd (Datblygiad Proffesiynol) yng Ngholeg Brenhinol y Meddygon Teulu (2015 – 2018), mae Kamila yn arholwr ar gyfer arholiadau Aelodaeth Coleg Brenhinol y Meddygon Teulu er 1997, ac yn Aelod a Etholwyd yn Genedlaethol i Gyngor Coleg Brenhinol y Meddygon Teulu (RCGP). Dyfarnwyd iddi Fedal Sylfaenol Coleg Brenhinol y Meddygon Teulu (MRCGP) yn 2007 am ei chyfraniadau i ddylunio a datblygu modiwl Asesu Sgiliau Clinigol yr MRCGP, a osododd y safon ar gyfer mynediad i feddygaeth teulu cyffredinol Prydain. Mae hi hefyd wedi datblygu Canllaw Cenedlaethol ar Addysgu Ymarfer Cyffredinol i ysgolion meddygol israddedig, sy’n cael ei ddefnyddio gan bob ysgol feddygol yn y DU.

Mae diddordebau ymchwil Kamila mewn diabetes, addysg iechyd ac anghydraddoldebau iechyd, yn enwedig mewn cymunedau Du a Lleiafrifoedd Ethnig. Mae hi wedi cael profiad eang o sefydlu prosiectau cymunedol mewn diabetes a chlefyd y galon. Mae hi wedi cael ei henwi’n ‘Meddyg Teulu’r Flwyddyn’ ddwywaith, – yn 2000 am ei gwaith gyda chymunedau BAME yn Grangetown, Caerdydd, ac eto yn 2010 – wedi’i henwebu gan un o’i chleifion.

Dyfarnwyd MBE i Kamila yn Rhestr Anrhydeddau Blwyddyn Newydd y Frenhines 2017 am ei gwasanaethau i Feddygaeth Teulu. Mae hi ar Gomisiwn Bevan. Mae ganddi ddau o blant, y ddau ohonyn nhw ym maes Meddygaeth.

Mae Gaynor Legall o Gaerdydd yn eiriolydd dros fenywod o leiafrifoedd ethnig ledled Cymru. Mae wedi bod yn gynghorydd lleol yng Nghaerdydd, yn aelod o fwrdd Diverse Excellence Cymru a Bawso ac yn Gyfarwyddwraig Canolfan Hanes a Chelfyddydau Butetown. Mae wedi ennill gwobr Llwyddiant Oes y Gymdeithas Cydnabod Llwyddiant Menywod o Leiafrifoedd Ethnig yng Nghymru.

Graddiodd Cynthia Ogbonna â gradd MBA o Ysgol Fusnes Caerdydd ac mae’n hir ei hymroddiad i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus fforddiadwy i bawb. Daeth yn Rheolwraig Gyfarwyddwraig ar gwmni Bws Caerdydd yn 2010, y fenyw gyntaf i ddal y swydd yn y 110 o flynyddoedd ers sefydlu’r cwmni. Mae Bws Caerdydd yn darparu gwasanaethau bws i ddinas Caerdydd ac yn cyflogi tua 700 o bobl, gyda fflyd o dros 200 o fysiau a throsiant o £34m.